Zaburzenia i leczenie
246
page-template-default,page,page-id-246,bridge-core-1.0.6,ajax_fade,page_not_loaded,,qode_grid_1300,footer_responsive_adv,qode-theme-ver-18.5,qode-theme-starflix,disabled_footer_top,qode_header_in_grid,wpb-js-composer js-comp-ver-6.0.5,vc_responsive
 

Zaburzenia i leczenie

Depresja

 

Depresja charakteryzuje się obniżonym nastrojem, który może być odczuwany jako uczucie smutku, pustki lub braku nadziei, a także utratą zainteresowania lub brakiem odczuwania przyjemności (anhedonia). U dzieci i młodzieży nastrój może być zdominowany dodatkowo przez drażliwość. Inne objawy mogą obejmować:

 

  • utratę lub przyrost masy ciała,
  • bezsenność lub hipersomnia,
  • fizyczne pobudzenie lub spowolnienie,
  • uczucie zmęczenia lub niskiej energii,
  • słabą koncentrację lub trudności w podejmowaniu decyzji,
  • myśli o śmierci lub samobójstwie, oraz
  • poczucie bezwartościowości i/lub poczucie winy.

 

Każdego roku około 7% populacji doświadcza depresji; wskaźnik rozpowszechnienia w ciągu całego życia wynosi około 17%. U kobiet ryzyko wystąpienia depresji jest około 1,5 do 3 razy większe niż u mężczyzn.

 

CBT w walce z depresją: W przypadku wszystkich zaburzeń terapeuta CBT zaczyna od edukowania klientów na temat ich diagnozy i na temat CBT, pomaga klientom w ustalaniu celów leczenia i uczy klientów podstawowych umiejętności myślenia i zachowania. Interwencje CBT dotyczące depresji zwykle koncentrują się na pomocy klientom w większym zaangażowaniu w działania (aktywizacja behawioralna), które cenią i zrezygnowali od czasu depresji. Leczenie obejmuje również pomaganie klientom w ocenie negatywnych przekonań na temat siebie, świata i przyszłości, które prowadzą do depresji.

Lęk Uogólniony (GAD, Generalized Anxiety Disorder)

 

Wg. DSM-V, amerykańskiej klasyfikacji zaburzeń, głównymi cechami uogólnionego zaburzenia lękowego są nadmierne zmartwienie oraz trudności w jego kontrolowaniu. Dodatkowe objawy mogą obejmować:

 

  • niepokój lub nerwowość,
  • męczliwość,
  • drażliwość,
  • napięcie mięśni,
  • i trudności ze snem.

 

Każdego roku około 3% populacji doświadcza uogólnionego zaburzenia lękowego; wskaźnik rozpowszechnienia w ciągu całego życia wynosi około 9%. Kobiety są około dwa razy bardziej narażone na rozwój choroby niż mężczyźni.

 

CBT w walce z Lękiem Uogólnionym: W przypadku wszystkich zaburzeń terapeuta CBT zaczyna od edukowania klientów na temat ich diagnozy i CBT, pomaga klientom w ustalaniu celów leczenia. Techniki CBT radzenia sobie z niepokojem koncentrują się na pomocy klientom w zmniejszeniu obaw, ocenie prognoz dotyczących przyszłych katastrof i nauczeniu się, jak radzić sobie z problemami, gdy się pojawią.

Zaburzenia lękowe z napadami paniki

 

Zespół lęku napadowego charakteryzuje się nieoczekiwanym niepokojem. Klient doświadcza nagłego przypływu wrażeń, takich jak kołatanie serca, pocenie się, drżenie, duszność, ból w klatce piersiowej, nudności, zawroty głowy, dreszcze i drętwienie. Może obawiać się, że grozi mu szaleństwo, utrata kontaktu z rzeczywistością, omdlenie, zawał serca lub udaru mózgu, a nawet śmierć. W połączeniu z agorafobią może unikać skupisk ludzi, podróżowania, ćwiczeń fizycznych, stania w kolejce lub jakiejkolwiek sytuacji, w której uważa, że ucieczka może być trudna. Ataki paniki stanowią dyskomfort dla osoby, która ich doświadcza, ale nie są niebezpieczne.

 

Każdego roku 2-3 osoby na 100 doświadcza ataku paniki. Zaburzenie jest dwa razy częstsze u kobiet niż u mężczyzn.

 

CBT w walce z napadami paniki: Terapeuta CBT uczy klientów, że ataki paniki powstają w wyniku nieoczekiwanego wrażenia i błędnej jej interpretacji. W terapii edukuje się klientów nabierania dystansu do odczuwanego dyskomfortu, jego normalizowania. Zamiast postrzegać lęk jako przeszkodę, uczy się go postrzegać jako bodziec. Terapeuta CBT zwraca również uwagę klientów na subtelne sposoby podtrzymywania katastrofalnych przekonań na temat lęku. Poprzez ich ujawnienie oraz ekspozycję i konfrontację z lękiem dowiadują się, że lęk nie musi powodować szkód fizycznych ani psychicznych. Klienci uczą się, że mogą chodzić, rozmawiać, pracować i żyć z niepokojem. Uczą się żyć z lękiem sukcesywnie tracąc go.

Zespołu stresu pourazowego (PTSD)

 

Zespół stresu pourazowego, znany również jako PTSD, jest wynikiem doświadczenia zagrażającego zdarzenia, w którym istniało ryzyko utraty życia, poważnych obrażeń lub doświadczyło się przemocy seksualnej. Klient następnie doświadcza uciążliwych objawów, unika sytuacji/osób mogących wzbudzić nieprzyjemne wspomnienia, doświadcza zmian myśli lub nastroju oraz wzmożonego pobudzenia. Natrętne objawy obejmują niepokojące wspomnienia, koszmary z wydarzenia, retrospekcje, uczucie ponownego przeżywania zdarzenia, niepokojące emocje i objawy fizjologiczne po doświadczaniu sytuacji nawet pozornie podobnych do zdarzenia. Objawy mogą obejmować:

 

  • Próby uniknięcia wewnętrznych doświadczeń związanych z traumą, takich jak myśli, wspomnienia lub uczucia, a także zewnętrznych, takich jak miejsca, ludzie lub sytuacje.
  • Zmiany w myślach obejmujące niepokojące przekonania o sobie, innych i świecie, zwiększone poczucie zagrożenia i obwinianie się za to wydarzenie.
  • Emocjonalnie utrzymuje się negatywny nastrój, zmniejszone zainteresowanie codziennymi czynnościami, uczucie oderwania od innych i niemożność doświadczania pozytywnych emocji.
  • Zwiększone pobudzenie obejmuje drażliwość i wybuchy gniewu, lekkomyślne zachowanie, koncentrację na potencjalnym niebezpieczeństwie, przesadną reakcję zaskoczenia i problemy ze snem.

 

Każdego roku około 3,5% populacji doświadcza PTSD; wskaźnik rozpowszechnienia w ciągu całego życia wynosi około 9%.

 

CBT w walce z PTSD: W przypadku pacjentów ze zdiagnozowanym PTSD CBT koncentruje się na pomocy klientom w radzeniu sobie z myślami i odczuciami związanymi z traumą oraz w ocenie przekonań o sobie i świecie, które zmieniły się od czasu traumy. Klienci pracują również nad większym zaangażowaniem w ukierunkowane działania, z których zrezygnowali i uczą się ponownego nawiązywania kontaktów interpersonalnych.

Zespołu stresu pourazowego (PTSD)

 

Zespół stresu pourazowego, znany również jako PTSD, jest wynikiem doświadczenia zagrażającego zdarzenia, w którym istniało ryzyko utraty życia, poważnych obrażeń lub doświadczyło się przemocy seksualnej. Klient następnie doświadcza uciążliwych objawów, unika sytuacji/osób mogących wzbudzić nieprzyjemne wspomnienia, doświadcza zmian myśli lub nastroju oraz wzmożonego pobudzenia. Natrętne objawy obejmują niepokojące wspomnienia, koszmary z wydarzenia, retrospekcje, uczucie ponownego przeżywania zdarzenia, niepokojące emocje i objawy fizjologiczne po doświadczaniu sytuacji nawet pozornie podobnych do zdarzenia. Objawy mogą obejmować:

 

  • Próby uniknięcia wewnętrznych doświadczeń związanych z traumą, takich jak myśli, wspomnienia lub uczucia, a także zewnętrznych, takich jak miejsca, ludzie lub sytuacje.
  • Zmiany w myślach obejmujące niepokojące przekonania o sobie, innych i świecie, zwiększone poczucie zagrożenia i obwinianie się za to wydarzenie.
  • Emocjonalnie utrzymuje się negatywny nastrój, zmniejszone zainteresowanie codziennymi czynnościami, uczucie oderwania od innych i niemożność doświadczania pozytywnych emocji.
  • Zwiększone pobudzenie obejmuje drażliwość i wybuchy gniewu, lekkomyślne zachowanie, koncentrację na potencjalnym niebezpieczeństwie, przesadną reakcję zaskoczenia i problemy ze snem.

 

Każdego roku około 3,5% populacji doświadcza PTSD; wskaźnik rozpowszechnienia w ciągu całego życia wynosi około 9%.

 

CBT w walce z PTSD: W przypadku pacjentów ze zdiagnozowanym PTSD CBT koncentruje się na pomocy klientom w radzeniu sobie z myślami i odczuciami związanymi z traumą oraz w ocenie przekonań o sobie i świecie, które zmieniły się od czasu traumy. Klienci pracują również nad większym zaangażowaniem w ukierunkowane działania, z których zrezygnowali i uczą się ponownego nawiązywania kontaktów interpersonalnych.

Lęk o zdrowie

 

Lęk o zdrowie, nazywany również hipochondrią, charakteryzuje się obawami związanymi z poważną chorobą lub jej rozwojem/nabyciem, pomimo braku jej objawów lub wystąpienia jedynie łagodnych objawów fizycznych. W wyniku ciągłego zamartwiania się o stan zdrowia, osoba może dążyć do unikania symptomów, ewentualnie ciągle sprawdzać ich występowanie lub wciąż umawia się na coraz to nowsze badania lekarskie celem wykluczenia/potwierdzenia zachorowania.

 

Lęk o zdrowie występuje u 1,5–10% populacji, przy podobnym odsetku mężczyzn i kobiet.

 

CBT a lęk o zdrowie: Terapia poznawczo-behawioralna lęku o zdrowie zaczyna się od edukowania klientów na temat ich diagnozy oraz CBT, pomaga klientom w ustalaniu celów leczenia oraz uczy nowych umiejętności poznawczych i kształtowania nowych zachowań. W przypadku klientów, u których zdiagnozowano lęk o zdrowie, CBT koncentruje się na pomocy klientom w zmniejszeniu obaw związanych ze zdrowiem i impulsami z ciała; klienci uczą się patrzeć na odczucia fizjologiczne mniej się niepokojąc. Leczenie obejmuje również pomaganie klientom w spędzaniu mniej czasu na sprawdzaniu objawów fizycznych i poświęcaniu więcej czasu na czynności, które sprawiają im przyjemność.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD; Obsessive-Compulsive Disorder)

 

W zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnych (OCD), zwanych potocznie nerwicą natręctw, pacjent doświadcza natrętnych myśli, które powodują znaczny dyskomfort/lęk na tyle silny, by osłabić wysiłki poradzenia sobie z nimi. Obsesje to natrętne i uporczywe myśli, obrazy i pragnienia. Myśli mogą dotyczyć niebezpieczeństwa, skażenia/zabrudzenia lub postąpienia w sposób lekkomyślny. Osoba odkrywając te myśli, próbuje je stłumić, ale strach przed nimi prowadzi do zwiększenia ich częstotliwości, intensywności i czasu trwania. Klienci rozwijają katastroficzny obraz potencjalnych ich skutków. Kompulsje to powtarzające się zachowania, działania umysłowe lub reguły. Mogą obejmować czynności takie jak mycie rąk, sprawdzanie, porządkowanie, liczenie lub powtarzanie słów. Wymienione zachowania służą do tymczasowego wyeliminowania dyskomfortu, ale ostatecznie prowadzą do kolejnych obsesji i kompulsji.

 

Około 1,2% populacji doświadcza zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych trwających ok. 12 miesięcy. W dorosłości doświadczają go częściej kobiety, natomiast w dzieciństwie mężczyźni.

 

Terapia OCD: terapeuta CBT zaczyna od edukowania klientów na temat diagnozy, pomaga im wytyczać cele i rozwijać niezbędne umiejętności poznawcze i nowe zachowania pomagające zwalczyć zaburzenie. Leczenie obsesji polega na sprawdzaniu/weryfikowaniu katastrofalnych przekonań klienta. Klienci mogą się nawet obawiać, że myślenie o czymś okropnym jest tak samo złe, jak robienie czegoś złego. Mogą wierzyć, że cierpienie z powodu tych myśli jest nie do zniesienia. Klienci mogą przykładać nadmierną wagę do znaczenia tych myśli. Terapeuta CBT współpracuje z klientem w celu opracowania sposobów testowania i modyfikowania tych przekonań. Klienci uczą się, jak radzić sobie z zachowaniami kompulsywnymi. Kiedy klienci zmniejszają swoje kompulsje, akceptują pragnienia i angażują się w przyjemną i produktywne działanie, ich niepokój i obsesje zmniejszają się.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe

 

Zaburzenie dwubiegunowe charakteryzuje się epizodem maniakalnym, po którym następuje epizod depresyjny lub hipomaniakalny. W epizodzie depresyjnym, klienci doświadczają co najmniej dwóch tygodni smutku, pustki lub braku nadziei. Tracą zainteresowanie czynnościami, które kiedyś sprawiały im przyjemność, mogą tracić znacząco na wadze, mieć trudności ze snem lub spędzać więcej niż pół dnia w łóżku. Mogą czuć się zarówno wyczerpani, jak i pobudzeni, bezwartościowi, obwiniać się. Często tracą zdolność, mają trudność w podejmowania prostych decyzji. Co najniebezpieczniejsze, mogą stracić wolę życia, a nawet szukać sposobów popełnienia samobójstwa. W trakcie epizodu maniakalnego doświadczają co najmniej tygodnia utrzymującego się podwyższonego lub drażliwego nastroju. Mogą być ekspansywni – postrzegając siebie jako posiadających specjalne moce lub zdolności. Przejawiają kłótliwość a także agresję nawet względem obcych osób. Ich potrzeby snu są zaburzone, nawet po 3 godzinach mogą czuć się wypoczęci. Mogą być nadmiarowo rozmowni, oraz doświadczać pogoni myśli, nie będąc w stanie skupić uwagi na jednej rzeczy/czynności. Mogą być nadmiarowo aktywne, impulsywni i lekkomyślni, nawet narażając zdrowie fizyczne, stan finansów (impulsywne, nierozsądne wydatki). Epizody depresyjne i maniakalne mogą różnić się częstotliwością, intensywnością i czasem trwania. Zaburzenie afektywne dwubiegunowe I rodzaju charakteryzuje się intensywnymi epizodami maniakalnymi. W najgorszym przypadku ludzie mogą wymagać hospitalizacji. Zaburzenie dwubiegunowe II rodzaju charakteryzuje się krótszymi (4 dni), mniej intensywnymi epizodami manii, która nazywa się hipomanią.

 

Szacuje się, że nawet u 6 na 1000 osób występuje zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I. Jest nieco bardziej powszechny u mężczyzn niż u kobiet.

 

CBT a zaburzenia afektywne dwubiegunowe: W przypadku wszystkich zaburzeń terapeuta CBT zaczyna od edukowania klientów na temat diagnozy. Terapeuci CBT stosują wiele zbliżonych interwencji jak w przypadku pacjentów z depresją, ale także zapewniają klientom narzędzi radzenia sobie z manią, rozpoznawania oznak ostrzegawczych manii i radzenia sobie z jej skutkami. Terapeuci uczą klientów sposobów regulacji snu, ponieważ zbyt dużo czasu w łóżku może wywołać depresję; zbyt mało może wywołać manię. Terapeuci koncentrują się na identyfikacji niektórych hiper-pozytywnych myśli („nie mogę nic złego zrobić”) i impulsywności („chcę tego, czego chcę i chcę teraz”), które mogą charakteryzować ich myślenie. Terapeuci CBT uczą sposobów opóźniania gratyfikacji, utrzymywania świadomości swoich działań, spowalniania, planowania działań, bycia bardziej świadomym konsekwencji swoich działań. Narzędzia do radzenia sobie z depresją koncentrują się na umożliwieniu klientom zobaczenia tego, co najlepsze w sobie, swoim osobistym świecie i przyszłości. Uczą się podejmować konstruktywne działania. Dowiadują się, jak zwiększyć motywację, pozytywną energię i wzbudzić zainteresowanie.

Schizofrenia

 

Schizofrenia może bezpośrednio poważnie zakłócić postrzeganie rzeczywistości przez klienta. W jej obrazie mogą występować halucynacje, najczęściej słuchowymi. Myślenie jest zagmatwane, mowa może być trudna do zrozumienia. Klient może mieć trudności z nawiązaniem kontaktu z najbliższymi. Osoby z tym schorzeniem mogą również wykazywać objawy negatywne, np. obniżony nastrój. Ich zakres ekspresji emocjonalnej jest zawężony i spłaszczony, a regularne codzienne zadania stają się coraz trudniejsze do zainicjowania.

 

Szacuje się, że od trzech do siedmiu osób na 1000 cierpi na schizofrenię. Ryzyko wydaje się równoważne zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet, chociaż objawy negatywne mogą występować częściej u mężczyzn.

 

CBT a schizofrenia: W przypadku wszystkich zaburzeń terapeuta CBT zaczyna od edukowania klientów na temat diagnozy, pomaga im wytyczać cele. Pracując z klientami cierpiącymi na schizofrenię, terapeuci CBT koncentrują się na realistycznych nadziejach, marzeniach, aspiracjach i wartościach, które leżą w ich zasięgu a są często ukryte przez stan choroby. Halucynacje i złudzenia odzwierciedlają prawdziwe obawy i przekonania, które klienci mają o sobie, świecie i swojej przyszłości. Treść halucynacji nie musi jednak wpływać na ich zdolność do dawania i otrzymywania miłości, doświadczania dobrej jakości życia. Terapeuci CBT dostarczają narzędzi, które pomagają klientom przeforsować negatywne objawy, oraz pomóc im odkryć znaczenie aktywności. Podobnie jak w przypadku depresji, działanie prowadzi do wzbudzenia motywacji. Terapeuci CBT współpracują z członkami rodziny, aby umożliwić klientowi większą aktywność i niezależność.